Świętorzecki Mieczysław (1814 lub 1815 — 1862), ziemianin, marszałek powiatu sieneńskiego.
Ur. prawdopodobnie w rodowym majątku Malinowszczyzna (pow. wilejski), pochodził z zamożnej rodziny ziemiańskiej. Był najstarszym synem Stanisława (1795 — przed 1842), właściciela Malinowszczyzny i Wysokowszczyzny, prezesa sądu ziemskiego pow. wilejskiego, i Justyny ze Świętorzeckich (1793 — po 1871). Miał siostry: Wandę, żonę Rocha Dederki z Oborek (pow. oszmiański), porucznika WP, Brygidę (1825—1900), żonę od 29 X 1846 Tomasza Zana (1796—1855), poety, Aleksandrę, zamężną za Wierzbowskim, Pelagię i Konstancję, a także braci: Fortunata (1831 — po 1912), oficera w p. ułanów lejbgwardii (w Petersburgu i Borysowie), w l. 1859— 60 współpracownika Jozafata Ohryzki przy reedycji „Volumina Legum”, w r. 1863 powstańczego poborcę podatkowego w pow. wilejskim, bibliofila, właściciela majątku Berezówka, Eustachego Aleksego oraz Michała (1837—1891), absolwenta Inst. Agronomicznego w Hory-Horkach, w r. 1863 powstańczego poborcę podatkowego w pow. wilejskim, żonatego z Leokadią ze Stengelmeierów, siostrą cioteczną Jakuba Gieysztora (zob.), a od r. 1873 z Marią Marcjanną z Jasiewiczów; odziedziczona po ojcu Malinowszczyzna, którą wzorowo zarządzał i modernizował, należała po r. 1868 do jednego z dziesięciu najlepszych majątków na Litwie i Białorusi.
Ś. odebrał wychowanie domowe w Malinowszczyźnie. Jako młodzieniec wziął udział w powstaniu listopadowym i w r. 1831 walczył w partii w pow. oszmiańskim; w kwietniu został ranny pod Oszmianą. Wg tradycji rodzinnej wyemigrował do Francji. Pod koniec l. trzydziestych wrócił do Malinowszczyzny. Następnie zamieszkał w majątku pierwszej żony w Boratyczach nad Berezyną (pow. ihumeński), gdzie zbudował cerkiew, założył kolonię rolną, w której osiedlił ok. 150 rodzin żydowskich, oraz stworzył wzorcowy majątek. Pełnił funkcję prezydenta sądów w pow. ihumeńskim. W październiku 1841 napisał Materiały do historii krajowej, r. 1762 (B. Czart., rkp. 3078 II), a rok później rozważania religijno-polityczne Rzut oka na niektóre spółczesne systemata („Tyg. Pet.” 1843 nr 9—10). Prawdopodobnie w r. 1848 zamieszkał z drugą żoną w Konstantowie (pow. sieneński), majątku zakupionym wraz z Janowem z rozprzedawanych w l. czterdziestych dawnych dóbr Smolany na Mohylewszczyźnie, należących do Sanguszków; wybudował tam drewniany parterowy dwór i przeniósł bibliotekę z archiwum domowego Świętorzeckich oraz portrety członków rodziny. Gościnność Ś-ego zachwalał we fraszce „Dwie miłości” (Wil. 1849) Ludwik Podbereski. W r. 1856 został obrany marszałkiem szlachty pow. sieneńskiego. Obok Kazimierza Dunina, Ludwika Garnowskiego, Stefana Hołyńskiego i Aleksandra Mężyńskiego reprezentował powiat w działającym od sierpnia 1858 do czerwca 1859 gubernialnym mohylewskim Komitecie ds. Urządzenia Włościan. Był działaczem ziemiańskim, zwolennikiem zniesienia poddaństwa i uwłaszczenia chłopów. Ponownie obrany marszałkiem pow. sieneńskiego w r. 1859, kadencji nie dokończył. Ś. zmarł na gruźlicę w lutym 1862 w Konstantowie; został pochowany w rodzinnej kaplicy w Malinowszczyźnie.
Ś. był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, Łukaszewiczówną (zm. 1844), miał dwóch synów zmarłych w dzieciństwie: Zygmunta Augusta (chrzest w styczniu 1841) i Stanisława (ur. 1844). W zawartym w r. 1846 małżeństwie z Olimpią z Oskierków (1827—1912), córką Jana Oskierki, marszałka pow. wilejskiego, i Teodozji z Mikulskich (zm. 1885), miał pięć córek: Józefę (ok. 1847 — 1924), za udział w powstaniu styczniowym zesłaną z matką w l. 1864—7 do Czedrynia w gub. permskiej, gdzie ok. r. 1865 poślubiła Joachima Obiezierskiego, naczelnika powstania 1863 r. w Inflantach, zesłańca, po r. 1867 właściciela stancji, którą oboje prowadzili dla uczniów gimnazjalnych w Warszawie, od r. 1871 prowadzącą zwrócony majątek Konstantów, w r. 1924 odznaczoną Orderem Odrodzenia Polski, Marię, od r. 1871 żonę Józefa Ordy, syna Piotra i Eweliny z Mikulskich, Olimpię Teodozję (ur. 1851), od r. 1872 żonę Leonarda Ignacego Wołczaskiego (ur. 1843), Ewę Justynę (ur. 1853), od r. 1877 żonę Ludwika Augusta Radeckiego-Mikulicza (ur. 1835), i Teodozję, zamężną Sulżyńską.
Fot. (dagerotyp C. Neuperta, ok. 1851—5) z żoną oraz siostrą Aleksandrą ze Świętorzeckich Wierzbowską i Wierzbowskim i dziećmi w Muz. Narod. w W., Dział Ikonografii, nr inw. DI 127210; — Słown. geogr. (Boratycze, Malinowszczyzna); — Aftanazy, Dzieje rezydencji, I 298—9, IV 205—9; Jankowski C., Powiat oszmiański, Pet. 1897 II 135; Kaczmarek J. W., Świętorzeccy herbu Trąby, „Goniec Polonijny” (Gorzów Wpol.) 1996 nr 1; tenże, Świętorzeccy w walce o niepodległość w okresie wojen napoleońskich i powstania listopadowego, tamże 1996 nr 1 s. 42—62; Jurkowski R., Ziemiaństwo polskie Kresów Północno-Wschodnich 1864—1904. Działalność społeczno-gospodarcza, W. 2001 s. 87; Paustanne 1863—1864 gadoj u Wicebskaj, Magileuskaj i Minskaj guberniach, Minsk 2014 s. 347, 349; Szpoper D., Pomiędzy caratem a snem o Rzeczypospolitej. Myśl polityczna i działalność konserwatystów polskich w guberniach zachodnich Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1855—1862, Gd. 2003 (ryc. 15 na s. 160); Świrko S., Z Mickiewiczem pod rękę, czyli życie i twórczość Jana Czeczota, W. 1989; — Fendl F., Oswobodzenie włościan na Litwie i Rusi, „Bibl. Warsz.” 1886 t. 2 s. 214; Gieysztor J., Pamiętniki, Wil. 1913 I 410—11; tenże, Michał Świętorzecki. Wspomnienie pośmiertne, Kr. 1892; Kowalewski E., Wspomnienia z przeszłości. Przyczynek do historii powstania styczniowego na Litwie, Wil. 1907 s. 13, 60; Maliszewski E., Rok 1863 na Kresach mohilewskich, W. 1920 s. 4, 33; Obiezierska H., Jedno życie prywatne na tle życia narodu polskiego w wieku XX, Bydgoszcz 1995 s. 32; Obiezierska ze Świętorzeckich J., Męczeńskie lata, w: Nasze Kresy. Mohylowszczyzna, Mohylów—Moskwa 1917 s. 45—51; taż, Na Białorusi. Z księgi wspomnień, „Dzien. Wil.” 1906 nr 12 s. 2; taż, Zamek kresowy w Smolanach, „Kur. Lit.” 1906 nr 59; Rostworowski A., Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia kresowe, Oprac. S. J. Rostworowski, W. 2001 s. 36, 47; Żywot i korespondencje Tomasza Zana, Kr. 1863 s. 104, 130, 134, 138—42, 149, 164, 168, 174, 181—2; — „Gaz. Wil.” 1900 nr 1, 3, 4; „Goniec Wil.” 1909 nr z 15 IX; Kalendarz Powstańców na 1914 r. (Lw.) R.4: 1914 s. 47—9 (fot. żony); „Kur. Lit.” 1862 nr 9 (nekrolog); „Kur. Warsz.” 1871 nr z 25 VII, 1900 nr z 9 IX, 1924 nr z 18 XI; — AGAD: Akta parafii p. wezw. Narodzenia NMP w W. na Lesznie, nr 179/1877; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 7460 t. 22 k. 44; Nacyjanal’ny histaryčny archiŭ Belarusi w Mińsku: F. 319 op. 2 spr. 2907.
Jolanta Sikorska-Kulesza